Nowe Podkarpacie

Reklama
Reklama

Dobrzechów (gmina Strzyżów)

Email

To jedna z najstarszych wsi powiatu strzyżowskiego, pierwsza o niej wzmianka pochodzi z 1277 roku. Początkowo należała do Bogoriów, później, do końca XVIII wieku - cystersów z Koprzywnicy. Kolejnymi właścicielami Dobrzechowa byli Skrzyńscy. W 1834 roku dobra dobrzechowskie wniosła w posagu do małżeństwa z Andrzejem Edwardem Koźmianem, Teofila ze Skrzyńskich. Położona na skraju wsi, na łagodnym stoku, posiadłość obejmowała piękny park krajobrazowy z licznymi okazami starych dębów i lip. W parku, tuż przy drodze stała murowana kaplica, zaś w głębi, za kurtyną zieleni krył się drewniany dwór, osadzony na kamiennej podmurówce. Miał wysoki, stromy dach z pokryciem gontowym, oszkloną werandą od frontu i taras przy elewacji ogrodowej.

Budynek ocieniały drzewa, ściany porastało dzikie wino i pnącza róż. Dwór łączył w sobie wszystkie te cechy, które nadawały siedzibom ziemiańskim ów, niepowtarzalny urok i sielski charakter. Andrzej Edward Koźmian (1804-1864), pisarz, działacz polityczny, społeczny, zamieszkawszy w Dobrzechowie, oddał się bez reszty swej, literackiej pasji. Tu napisał rozprawę „O kmiotku polskim", wyrażającą życzliwy stosunek do warstwy chłopskiej, folkloru wsi, przymiotów jej mieszkańców. Po rabacji galicyjskiej stworzył utwór dramatyczny „Rok 1846", potępiający zarówno konspirację szlachecką, jak też rebelię Szeli. Namiętnie pisał listy, do bliskich, znajomych, rodziny, przyjaciół. Ich zawartość stanowi przyczynek do poznania życia galicyjskiego ziemiaństwa i panujących wówczas stosunków społecznych. Cztery tomy tych listów wydano już po śmierci Koźmiana, stanowią jednak tylko część jego obszernej korespondencji.

Spokojny żywot na wsi przerwała w 1852 roku przedwczesna śmierć żony. Koźmian opuścił Dobrzechów, rzadko tu przyjeżdżał, toteż zaniedbane i opuszczone gospodarstwo podupadło i znalazło się u progu ruiny. Żeby je ratować, Koźmian sprzedał rodzinny majątek Piotrowice w Lubelskiem, wraz z archiwum i zasobną biblioteką. Resztę rodzinnych zbiorów przywiózł do Dobrzechowa i w 1856 roku zamieszkał tu na stałe. Przeprowadził remont dworu i zabudowań folwarcznych, postawił na nogi kulejące gospodarstwo. Żył w otoczeniu tego, co mu przypominało ukochaną żonę i lata szczęścia. Wnętrze dworu wypełniały stylowe meble, na ścianach wisiały liczne obrazy, a wśród nich akwarele i portrety pędzla Piotra Michałowskiego. Jedno z pomieszczeń zajmowała biblioteka, w której najczęściej przesiadywał syn Koźmiana, Stanisław, kiedy przyjeżdżał w odwiedziny do ojca. Wtedy też pojawiał się w Dobrzechowie, mieszkający w Królestwie Stanisław Tarnowski i wówczas toczyły się we dworze dysputy polityczne, rozmawiano o literaturze, sztuce, deklamowano fragmenty utworów Szekspira, Goethego, Schillera. Córka Koźmiana Maria wyszła za mąż za Romana Michałowskiego. W 1864 roku zmarł Andrzej Koźmian. Pochowano go na cmentarzu w Dobrzechowie. Młodzi Michałowscy mieszkali w dobrzechowskim dworku, jednak sposobili się do budowy nowej, większej i wygodniejszej siedziby.

Jej projektantem został znany galicyjski architekt, Teodor Talowski, który także zaprojektował kościół w Dobrzechowie. W 1879 roku stary dwór rozebrano, a po 1890 roku Michałowscy wprowadzili się do nowego pałacu, przenosząc do niego meble, obrazy, gobeliny, bibliotekę, pamiątki rodzinne zgromadzone przez Koźmiana. Nastąpiło zbliżenie Michałowskich z rodziną Mycielskich z Wiśniowej. Częste, wzajemne wizyty, spotkania z udziałem znanych artystów i pisarzy nadawały obu dworom charakter ośrodków życia kulturalnego. W czasie I wojny światowej, Dobrzechów znalazł się na linii frontu. Żołnierze rosyjscy spalili pałac, ogień pochłonął zgromadzone w nim dzieła sztuki, m.in. obraz Henryka Rodakowksiego „Posłowie papieża i cesarza błagający Jana III o pomoc, przed Odsieczą Wiedeńską". I w ten oto, dramatyczny sposób, zakończyły się dzieje dobrzechowskiej rezydencji. Archiwalne zdjęcie pokazuje rozmach tej budowli – piętrowej, na planie prostokąta, z czterospadowym dachem, nadokiennymi gzymsami i licznymi detalami architektonicznymi.

 

Martwi cię coś, lub denerwuje? Napisz do Nas!

Pseudonim
Email:
Temat
Wiadomość

Ogłoszenia ostatnio dodane

All rights reserved: Nowe Podkarpacie Designed by: KAJUS